آلبرت كبير1
مندرجات: 1) زندگي و انديشه؛ 2) تاريخ فعاليتهاي علمي آلبرت؛ 3) شرحهاي آثار ارسطو؛ 4) رياضيات و اخترشناسي 5) شيمي، كيمياگري؛ 6) هواشناسي و اقليمشناسي؛ 7) زمينشناسي و كانيشناسي؛ 8) گياهشناسي؛ 9) جانورشناسي؛ 10) كالبدشناسي و پزشكي؛ 11) آثار منحول ؛ آلبرت افسانهاي؛ 12) متن. چاپهاي كليات؛ 13) چاپهاي آثار جداگانه؛ 14) شرح حال و نقد و تحليل كلي؛ 15) گاهشناسي؛ 16) نقد و تحليل آثار جداگانه؛ 17) علم بهطور اعم؛ 18) فلسفه؛ 19) روانشناسي.
1. زندگي و انديشه ــ آلبرت كبير، امام جامع، يا آلبرت فون بولشتات. در 1193 (يا 1195؛ 1206 ـ 1207؟)، در لوئينگن، سوابيا2 زاده شد؛ در پادوا تحصيل كرد؛ در 1223، به دومينيكيان پيوست؛ از 1228 به بعد در مدارس مختلف دومينيكيان آلمان به تدريس پرداخت؛ از 1245 تا 1248، در پاريس و از 1248 تا 1254، در كلني بود؛ در 1254، رئيس دومينيكيان آلمان شد؛ در 1256، به دربار پاپ فرستاده شد تا از تعاليم فرقهٴ خويش در ضديت با دانشگاه پاريس دفاع كند؛ اسقف راتيسبون از 1260 تا 1262؛ در آن سال، به شهر مألوفش كلن بازگشت (معاصرانش او را كلني ميخواندند)؛ در 15 نوامبر 1280، در آن شهر درگذشت.
فيلسوف، متكلم، معلم آلماني دومينيكي، از دانشمندترين مردان قرون وسطا. او نه يوناني ميدانست و نه عربي، ولي تا زمان او اغلب آثار ارسطو، آثار منحول ارسطويي و نوافلاطوني به زبان لاتيني در دسترس بود. به مطالعهٴ عميق آثار ارسطو، تيمايوس،
كتابالعلل، و فلسفهٴ اسلامي پرداخت. يك رشته آثار دايرةالمعارفي نوشت تقريباً دربارهٴ همهٴ مسائل الٰهيات، فلسفه، و علومطبيعي (ولي نه رياضيات)، و اين آثار چنان جامع و مفصل بود كه خود كتابخانهاي تشكيل ميداد.
بيشتر نيروي آلبرت صرف تعليم يا سازماندادن امر تعليم شد. حجم حيرتآور آثارش، همراه با اعتباري كه به خاطر تعليماتش و مقام ممتازش كسب كرده بود، سبب شد خيلي زود حتي در زمان حيات خود، شهرتي فوقالعاده بيابد. كارهاي او به چيزي جز معجزه شبيه نيست.
او بالاترين مقام را به دست آورده بود. بيكن، كه او را دوست نداشت، گفت: ((مثلاً در مدارس كساني به ارسطو، ابنسينا و ابنرشد استناد ميكنند كه استاد چنين گفته، و بنابراين در سايهٴ اعتبار آنان زندگي ميكنند. حال آن كه رفتار هيچ كدام مطابق اصول آنان نيست)).3 نفوذ او سريع و وسيع بود، ولي نه ميتوانست چندان ديرپا باشد و نه خيلي عميق، چون آثارش خيلي